Odporność Psychiczna – MTQ48

Dlaczego spośród wielu utalentowanych specjalistów sukcesy odnoszą tylko niektórzy? Co liczy się bardziej niż talent i inteligencja?

Odpowiedź brzmi krótko – tym tajemniczym czynnikiem okazała się być odporność psychiczna. Poziom wiedzy, doświadczenia i inteligencji nie decyduje o sukcesie w biznesie. Wiele osób posiada te same kompetencje, podobną wiedzę i zdolności, a jednak jedna osoba odnosi sukcesy, a druga posiadając te same zasoby, nie osiąga celów i nie ma satysfakcji z pracy. Dynamicznie rozwijające się rynki, wyrównany dostęp do technologii, ciągle zmieniające się otoczenie biznesu sprawiają, że poziom technologii i jakość produktu to aspekty, w których konkurenci przestają się różnić.

O sukcesie osoby i organizacji decydują unikatowe kompetencje osobiste pracowników, które pozwalają im efektywnie funkcjonować nawet w trudnych warunkach, pod dużą presją.

Czym jest Odporność Psychiczna?

Te unikatowe kompetencje, to przede wszystkim sposób, w jaki sobą zarządzamy, czyli Siła Wewnętrzna i Odporność Psychiczna:

  • umiejętność działania pod presją czasu i wymagań
  • zarządzania emocjami
  • wzbudzenia w sobie zaangażowania
  • otwartość na wyzwania
  • samodyscyplina
  • konsekwencja
  • i dobre nawyki

Odporność Psychiczna to cecha osobowości, która w dużym stopniu determinuje to, na ile skutecznie radzimy sobie z wyzwaniami, stresorami i presją, niezależnie od okoliczności (P.Clough, D.Strycharczyk).

Bardzo dobrą informacją jest fakt, że umiejętności składające się na Odporność Psychiczną można rozwijać!

Odporność Psychiczna w biznesie przejawia się w postaci następujących umiejętności:

  • utrzymania tej samej energii i pozytywnego nastawienia w działaniu
  • koncentracji na aktualnym zadaniu i nie uleganie rozproszeniu
  • powstrzymania się od narzekania i szukania wymówek
  • zarządzania emocjami – kontroli emocji, wpływania na emocje swoje i innych ludzi
  • zachowania dystansu psychicznego w każdej sytuacji
  • podejmowania wyzwań z wiarą w siebie i swoje umiejętności
  • wyznaczania celów, planowania i dążenia do celu z determinacją
  • szukania nowych rozwiązań pomimo braku sukcesu

Odporność ściśle wiąże się z zarządzaniem stresem i emocjami, a konkretnie z naszą odpornością na stresory zewnętrzne i wewnętrzne. Zewnętrzne to choćby obciążenie wielością zadań, sprzeczne wymagania czy presja utrzymania szybkiego tempa pracy. Przykłady stresorów wewnętrznych to negatywne myśli, brak wiary we własną wartość i możliwości, zbyt wysokie wymagania wobec siebie.

Model 4C i MTQ48 jako narzędzie badania potencjału a Odporność Psychiczna:

Co zatem robić, aby nie poddać się presji, stresowi, nie załamać się pod ciężarem wyzwań?

Dlaczego niektóre osoby dobrze radzą sobie ze stresorami i presją, a inne przeżywają zwątpienia i porażki?

W jaki sposób zmierzyć mocne i słabe strony ludzi w tym obszarze?

Takie pytania zadawali sobie naukowcy z myślą o konkretnych potrzebach świata biznesu. Na skutek badań J.E.Loehra, S.C.Kobasy i Ch.Watkinsa powstała koncepcja Odporności Psychicznej. Wraz z postępem badań naukowcy Peter Clough i Keith Earle opracowali bardzo konkretny i odpowiadający na potrzeby biznesu MODEL ODPORNOŚCI 4C oraz narzędzie pomagające w zmierzeniu poziomu Odporności Psychicznej – kwestionariusz MTQ48. To bardzo precyzyjne narzędzie pozwalające w kontekście zawodowym sprawdzać emocjonalną i behawioralną odpowiedź człowieka na presję, stres, zmiany i wyzwania.

P.Clough i D.Strycharczyk twierdzą, że wpływ umysłu na poziom osiągnięć wynosi nawet 50%, a tymczasem większość z nas poświęca na optymalizowanie własnej efektywności w tym obszarze tylko 5% swojego czasu!

Model Odporności Psychicznej – z czego składa się Odporność i jaki ma wpływ na efektywność w biznesie?

Naukowy model odporności psychicznej 4C opracowany został przez Petera Clough’a oraz Keitha Earle’a i opiera się na czterech filarach, których wysoki poziom zapewnia nam emocjonalną stabilność i efektywność w działaniu:

1. WYZWANIE (Challenge) – ten element opisuje, w jaki sposób osoba postrzega wyzwania, zmiany, przeszkody i różnorodność – jako szanse czy jako zagrożenie. Gdy ktoś prosi o wykonanie czegoś istotnego lub stanowiącego wyzwanie, pierwsza odpowiedź może brzmieć „Świetnie – już się cieszę” albo „O nie! Lubię rzeczy takimi, jakie są, nie chcę zmiany, może być tylko gorzej”.

Ludzie odporni psychicznie postrzegają wyzwanie jako szansę. Chętnie inicjują działania, lubią rozwiązywać problemy, cieszą się z wyzwania jako możliwości sprawdzenia siebie i swoich umiejętności. Podejmowanie wyzwań jest dla nich sposobem na zmierzenie się ze sobą i swoimi obawami. Zamiast unikać stresujących sytuacji, wchodzą w nie, w konsekwencji podnosząc swój poziom odporności na stresory.

2. PEWNOŚĆ SIEBIE (Confidence) – ten element modelu pisuje, do jakiego stopnia wierzysz, że możesz sprostać wyzwaniom i ufasz swojej wewnętrznej sile. Istnieją dwa czynniki pewności siebie: wiara we własne możliwości i pewność siebie w relacjach interpersonalnych (asertywność).

Osoby pewne siebie maja zaufanie do siebie w stopniu wystarczającym do podjęcia zadań, które mogą być uznane za trudne przez osoby o podobnych możliwościach, ale niższym poziomie pewności siebie. Wierzą, że uda im się osiągnąć sukces, a błędy i niepowodzenia traktują jako naturalną część procesu. Nie zniechęcają się i nie załamują. Natomiast Ci, których charakteryzuje niski poziom siły i odporności niechętnie wchodzą w dyskusje, rzadko wyrażają swoją opinię, potrzebują innych do potwierdzenia własnej wartości.

3. ZAANGAŻOWANIE (Commitment) – Człowiek odporny psychicznie jest zorientowany na cel, efektywnie ustala priorytety i wyznacza cele. Dostarcza to, do czego się zobowiązał, jest w stanie wytrwać w realizacji zadania. Bez trudu koncentruje swoją uwagę na tym, na czym mu zależy, nawet jeśli tego nie lubi.

Natomiast osoba z niskim poziomem odporności myśli raczej o tym,  że jej się nie uda, koncentruje się na potencjalnych problemach. Jest fatalistycznie nastawiona do przyszłości, łatwo się poddaje i znajduje na to wytłumaczenie. Łatwo odrywa się od zadania i nie potrafi ustalić i trzymać się priorytetów, często zajmuje się po prostu ostatnim zadaniem, jakie jej zlecono.

4. KONTROLA / POCZUCIE WPŁYWU (Control) – Osoby odporne psychicznie wierzą, że mogą wywrzeć znaczący wpływ i mają wkład w otaczające środowisko. Mają też poczucie wpływu na siebie i swoje emocje, lepiej nimi zarządzają. Zwykle widzą szklankę do połowy pełną i ciężko pracują, aby usunąć przeszkody na drodze do celu, nie tracąc rezonu w obliczu trudności.

Osoby, które wykazują niskie wyniki w tym obszarze, nie radzą sobie z zarządzaniem emocjami, samokontrolą, często tracą kontrolę nad sobą i swoimi reakcjami. Charakteryzuje je też wycofywanie się z objętej drogi, panikowanie w obliczu wielu zadań i kłopoty z koncentracją. Mają też w zwyczaju winić inne osoby i okoliczności za brak wyników i własne błędy.

Jak wzmacniać efektywność przez budowanie Odporności Psychicznej?

Odporność Psychiczna to kluczowy czynnik sukcesu w biznesie. Najważniejsze przeszkody w osiąganiu celów to brak dyscypliny, samokontroli i konsekwencji. Siła psychiczna zapewnia determinację i energię do przezwyciężenia trudności,  jakie pojawiają się na drodze do celu, a te pojawiają się zawsze. Umiejętność generowania pozytywnej postawy, zarządzania emocjami, szybkiego radzenia sobie z trudnościami i koncentracja na priorytetach znacząco podwyższa efektywność.

Badania wskazują, że odporność psychiczna wpływa na ok. 25% różnicy w efektywności pomiędzy ludźmi! Ludzie którzy posiadają cechy Odporności Psychicznej świetnie radzą sobie w sferze zawodowej, osiągając wysoki poziom efektywności.

Jak zmierzyć i budować Odporność Psychiczną?

Odporność psychiczna to cecha osobowości, jest jednak plastyczna i najnowsze badania, opisane m.in. w książce „Odporność psychiczna. Strategie i narzędzia rozwoju” dowodzą, że można odporność psychiczną budować. Diagnozę poziomu odporności umożliwia narzędzie testowe MTQ48. To wstęp do opracowania planu rozwojowego i strategii pracy nad konkretnymi umiejętnościami.

Dzięki rozwojowi odporności psychicznej pracownicy, menedżerowie i całe zespoły mogą w znaczący sposób podnieść efektywność, ale też dobrostan. Im wyższy poziom odporności psychicznej tym lepsze radzenie sobie z trudnościami. Zaś z punktu widzenia organizacji pozytywne rezultaty to również otwartość na zmiany, zdolności szybkiej adaptacji, zwiększona frekwencja, unikanie negatywnych efektów nadmiernego stresu i wypalenia zawodowego, wyższy poziom realizacji celów, szybsze efekty i większe zaangażowanie.

 

Autorka artykułu: Małgorzata Henke

Bibliografia:

  • Clough, P., Strycharczyk, D. (2017), Odporność psychiczna. Strategie i narzędzia rozwoju
  • Duckworth, A., Upór. Potęga pasji i wytrwałości
  • Loehr, J.E. (1982), Athletic excellence: Mental Toughness training for sports